No of visits since August 2001

Newsletter

June 2007

Mark your Calendar

Upcoming Events

The next event being planned by Prometheas is the Kafeneio on September 28.  Announcement with more details will be released in early September.

In the mean time, have a Good Summer!

Misc news

Dr. George C. Tsokos, MD, (a Prometheas member) has joined Beth Israel Deaconess Medical Center (BIDMC) as Chief of the Division of Rheumatology as well as Harvard Medical School as Professor of Medicine.

As it has been announced by (BIDMC), Dr. Tsokos is a highly respected clinician, instructor and researcher who comes to BIDMC from Walter Reed Army Institute of Research where he was Chief of the Department of Cellular Injury, and Uniformed Services University of Health Sciences in Bethesda, MD, where he was Vice Chair for Research Programs in the Department of Medicine. His work with T cell signaling abnormalities and gene transcription for the diagnosis and treatment of systemic lupus erythematosus (SLE) is world renowned. At the center he will also consult on patient care involving complex systemic autoimmune diseases.

Nikos Kakaviatos, M.D. died on May 30, 2007

Our friend and long-time member of Prometheas, Dr. Nikos Kakaviatos died on May 30^th.

Ένας από τους πιο άξιους κι αγαπητούς γιατρούς που υπηρέτησαν ποτέ την ομογένεια της Αμερικής, ο Νίκος Κακαβιάτος, έκλεισε για πάντα τα μάτια σε ηλικία 78 χρονών. 

Ο Νίκος Κακαβιάτος ήτανε από τους γιατρούς εκείνους που νοιάζονταν για τον ασθενή, όχι μόνο σαν επιστήμονας αλλά και σαν άνθρωπος.  Στεναχωριόταν όταν έβλεπε κάποιου την υγεία να παίρνει την κάτω βόλτα κι έκανε πάντα τα αδύνατα δυνατά για να δώσει στον πελάτη του κουράγιο και να τον βοηθήσει να ξεπεράσει τα οποιαδήποτε προβλήματα υγείας αντιμετώπιζε.  Πήγαινε σε νοσοκομεία ακόμα και στις πιο άβολες ώρες, παρά το ότι υπήρχανε σε αυτά άριστοι εφημερεύοντες γιατροί που παρακολουθούσαν τον ασθενή του, κυρίως για να  βεβαιωθεί πως τα πάντα εξελίσσονταν κατά τον καλύτερο τρόπο για τον δικό του νοσηλευόμενο.  Η τακτική προσωπική παρουσία του στα νοσοκομεία και τις κλινικές έδινε στον ασθενή τη σιγουριά πως τυχαίνει της καλύτερης φροντίδας. Το ήπιο χαμόγελό του ήτανε πάντα η διαβεβαίωση πως η θεραπευτική αγωγή που σου χορηγούνταν απέδιδε τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Δεν θα ξεχάσω μια φορά που κάποιο στενό συγγενικό μου πρόσωπο τον επισκέφθηκε στο ιατρείο του εκτάκτως.  Είχε τάσεις λιποθυμίας, αδικαιολόγητης εξάντλησης κι ενοχλήσεις στο στήθος.  Ο Νίκος, αφού  εξέτασε προσεκτικά την ασθενή, της έκανε κι ένα καρδιογράφημα για να σχηματίσει πληρέστερη εικόνα των πραγμάτων.  Οι γραμμές του καρδιογραφήματος σχημάτιζαν ασυνήθιστα σχέδια που υποδήλωναν την ύπαρξη μιας εξαιρετικά σπάνιας μορφής καρδιοπάθειας.  Σαν έμπειρος παθολόγος που ήταν αντιλήφθηκε αστραπιαία πως δεν υπήρχε καιρός για χάσιμο.  Έγνεψε στην ασθενή να τον ακολουθήσει  και αφού ζήτησε συγνώμη από τους άλλους πελάτες του, που περίμεναν σε έναν προθάλαμο για να εξεταστούν, βγήκε μαζί της από το ιατρείο του και την πήγε προσωπικά στο ιατρείο ενός κορυφαίου καρδιολόγου ειδικού για την περίπτωσή της.  Η άμεση επέμβαση του σπεσιαλίστα εκείνου έσωσε την ζωή του συγγενικού μου αυτού προσώπου, που εκ των υστέρων πληροφορήθηκε ότι είχε μπροστά της μόνον μια ή δύο ακόμη μέρες ζωής αν ο Νίκος δεν έκλεινε το γραφείο του για να την πάει επειγόντως χέρι-χέρι σε εκείνον.

Εκτός του ότι ήτανε θαυμάσιος γιατρός ο Νίκος Κακαβιάτος ήτανε επίσης και υπέροχος άνθρωπος.  Σε τακτική βάση κάθε εβδομάδα διέθετε μερικές ώρες του χρόνου του σε κλινικές για απόρους, όπου πρόσφερε τις υπηρεσίες του αφιλοκερδώς σε πρόσωπα που δεν είχαν την οικονομική άνεση να επισκεφθούν νοσοκομεία ή ιδιωτικά ιατρεία.  Παρά το ότι το επαγγελματικό του πρόγραμμα ήτανε συνεχώς γεμάτο εν τούτοις ο Νίκος πάντα έβρισκε λίγο χρόνο να ενημερώνει δημοσιογράφους και άλλους ενδιαφερόμενους για εξελίξεις στον ιατρικό τομέα και να παραβρίσκεται στις μεγάλες εκδηλώσεις της ομογένειας.  Σε μια μάλιστα εποχή απαντούσε και σε ερωτήματα ακροατών της Φωνής της Αμερικής από την Ελλάδα για παθήσεις που είχαν οι ίδιοι ή φιλικά τους πρόσωπα εκεί.  Την Ελλάδα την αγάπαγε ιδιαίτερα.  Την είχε πάντα στην καρδιά του. Κουράριζε πολλούς Έλληνες, περιλαμβανομένων και διπλωματών της Ελληνικής Πρεσβείας.  Επίσης, συνιστούσε στους ασθενείς του άλλους Έλληνες γιατρούς, με διάφορες ειδικότητες, από γυναικολόγους μέχρι οφθαλμολόγους, όταν του ζητούσαν να τους παραπέμψει σε κάποιο σπεσιαλίστα.

Ένα καλοκαίρι που η σύζυγός μου κι εγώ φιλοξενούσαμε μια φίλη από την Ελλάδα συνέβη αυτή να αρρωστήσει και να χρειαστεί γιατρό.  Την πήγαμε λοιπόν στον Νίκο για να την εξετάσει.  Δεδομένου ότι δεν ήτανε τακτική πελάτης του, την ώρα που εκείνος την εξέταζε, εγώ συμπλήρωνα τα στοιχεία της σε μια κάρτα  που μου είχε δώσει η γραμματέας του.  Η κάρτα μεταξύ άλλων ζητούσε να αναγράψω και τα στοιχεία του ταμείου ιατρικής ασφάλειας της ασθενούς.  Επειδή όμως η Ελληνίδα φίλη μας δεν είχε ασφάλεια για ιατρική περίθαλψη στην Αμερική ζήτησα η χρέωση για την επίσκεψη να γίνει στο όνομά μου και να σταλεί σε εμένα ο λογαριασμός.  Αυτό δεν έγινε ποτέ.  Ο Νίκος μόλις έμαθε ότι η φίλη μας ήτανε ανασφάλιστη και ότι τα ιατρικά της έξοδα στις Ηνωμένες Πολιτείες θα τα κάλυπτα εγώ, αρνήθηκε να πληρωθεί.  Θυμάμαι ακόμα τα λόγια του.  Είχε πει: «Δεν είσαι καλά που θα πάρω λεφτά από σένα για να βοηθήσω μια συμπατριώτισσα που είχε την κακοτυχία να αρρωστήσει τις μέρες των διακοπών της στην Αμερική».  Και δεν ήτανε μόνο τις υπηρεσίες του που της πρόσφερε αμισθί.  Ο Νίκος της έδωσε επίσης δωρεάν και τα φάρμακα που χρειάζονταν για να γίνει καλά ώστε να μην έχει να τα αγοράσει από το φαρμακείο με το πενιχρό Ελληνικό συνάλλαγμα που είχε. 

Αυτός ήταν ο Νίκος Κακαβιάτος.  Ένας μεγάλος γιατρός κι ένας ακόμα μεγαλύτερος άνθρωπος.

 Όπως είναι γνωστό πίσω από κάθε μεγάλο άνδρα βρίσκεται πάντα, συχνά στην αφάνεια, και μια μεγάλη γυναίκα.  Η ηρωίδα που στάθηκε στο πλευρό του δικού μας μεγάλου, του Νίκου Κακαβιάτου, η γυναίκα που έζησε από κοντά κάθε χαρά και λύπη του, η ύπαρξη που του πρόσφερε αγάπη κι έμπνευση στην προσωπική του ζωή και στήριγμα στην επαγγελματική, είναι η σύζυγός του Ρένα.  Σε αυτήν και στα δύο παιδιά που ο Νίκος απέκτησε μαζί της, τον Πάνο και την Κωνσταντίνα είναι στραμμένη τούτες τις ώρες η σκέψη μας.  Σύσωμη η ομογένεια συμπαραστέκεται στο βαρύτατο πένθος τους.

Ανάλαφρο να είναι το χώμα που θα σε σκεπάσει σήμερα αξέχαστε φίλε Νίκο.    

Hellenic Foundation for Culture mulling Office in Australia, HFC president Babiniotis says in Melbourne

MELBOURNE (ANA-MPA/S. Hatzimanolis)

The Hellenic Foundation for Culture (HFC) is looking into the prospect of opening up an Office in Australia, HFC president and Athens University former rector, Professor George Babiniotis, currently on a to Australia, announced during an interview with ANA-MPA.

Babiniotis began a two-week visit to Australia on Friday, that will run through May 23, as a Visiting Professor of the La Trobe University's National Centre for Hellenic Studies and Research (NCHSR).

Babionitis, on his fifth visit to Australia in recent years, told ANA that he has come to "love this country", and has developed a special relationship with its people.

During his stay, Babiniotis will give three public lectures and hold two seminars, while he will also attend to seminars for educators, one organised by the Centre in cooperation with the Education Coordinator's Office for Greek-language teachers on teaching Greek to non-Greeks, and one organised by the Centre in cooperation with the government of Victoria State.

He will further visit schools, give interviews, and meet with Australian academics.

Babiniotis explained that the main purpose of his visit is to explore -- in discussions with the Greek ambassador to Australia and with Australian officials -- the prospect of establishing an HFC Hellenic Culture Office or Centre in Australia.

"As president of the Hellenic Foundation for Culture, I wish to say that our goal, always, is the projection of Hellenic culture to non-Greeks, and in this case to Australians. This is not directed at the Greek community of Australia. The Greek community, as well as the mass media, the diplomatic authorities and all those who love Greece, will assist in our efforts for the projection of Greece, through events focusing on Hellenic culture. I have begun these exploratory talks, and am speaking with university officials and foundations, and will also discuss with the Greek ambassador. I believe that the prospect will be created for proceeding with the establishment of an Office or Centre for the projection of Hellenic culture. The climate is positive, everyone wants to help, and I believe that what we are doing in other countries, such as Germany -- where an association, a kind of society of friends of Hellenic culture is being set up -- can very easily be done in Australia as well," Babiniotis said.

Babiniotis continued that he could not yet say where the bureau headquarters would be, but noted that "Melbourne is always a first choice city".

"I am certain that the Greek authorities, meaning the ministry of culture which supervises the Foundation for Hellenic Culture, will agree with such an option, and I am pleased because this effort coincides with the Greek prime minister's (Costas Karamanlis) official visit to Australia, the first, as I hear, Greek prime minister in office to come here. I consider this a good sign, and it would be very pleasant if, among the other agreements that may potentially be achieved, that an emphasis may be given, via the Hellenic Foundation for Culture, on Hellenism's main weapon, which is our culture," the HFC president said, referring to Karamanlis' official visit to Australia that begins on Monday, May 21.

Explaining the Foundation's role, Babioniotis said: "The purpose of the HFC is the projection of Hellenic culture abroad, and to foreign nationals. This is not addressed to the Greeks, nor the Greek communities abroad. The Foundation was established in 1993, and already has three large Branches -- one in Berlin, one in Odessa, and one in Alexandria. It has a Hellenic Culture Centre in Trieste, which opened up since I undertook the presidency, and a series of Hellenic Culture Offices in Berlin, Washington, Beijing, Vienna and Brussels, and it would be very important if the next Office or Centre is in Australia. At the moment, we are focussing our efforts on establishing a series of Hellenic Culture Centres in the Balkans. We are currently in talks, which have progresses substantially, on establishing Centres in Belgrade, Bucharest, Tirana and Sofia

Greek Museum Planners Prepare for Herculean Task

By Nicholas Paphitis

Associated Press

Wednesday, May 30, 2007; Page C08

ATHENS, May 29 -- The Acropolis sculptures survived on the ancient hill for 2,500 years despite war, weather and looting. But their remaining days there are numbered.

Three hundred marble statues soon will be moved off the Acropolis to a new museum, Greek officials said Tuesday.

Priceless artifacts such as caryatids from the 5th century B.C. will be moved to the new museum starting in September. (Photos By Thanassis Stavrakis -- Associated Press)

The sculptures, weighing up to 2 1/2 tons each, were carved in the 6th and 5th centuries B.C. to decorate the Parthenon and other temples. Most are now exhibited in a small museum on the Acropolis.

A new glass and concrete museum, at the foot of the hill specifically to house all the Acropolis finds, will open in early 2008, Culture Minister George Voulgarakis said. A huge operation will start in September to move the marble works to the new facility, he said.

"It will be a very difficult undertaking," said Voulgarakis. "This has never been done before. [But] I think everything will go well."

Three cranes, standing up to 165 feet tall, will relay the sculptures from the old museum on the Acropolis to the new $174 million building -- a distance of about a quarter-mile.

Among the works to be moved will be four caryatids from the Erechtheion temple -- decorative statues that held up a small porch -- and sections of the Parthenon pediment and 530-foot frieze.

The sculptures will be stored in foam-packed metal boxes, while the cranes are designed to absorb shocks that could damage the precious works.

The operation will cost $3.4 million and is scheduled to finish by the end of this year, Voulgarakis said. The old Acropolis museum will close to visitors in July to facilitate the move, he said.

"It will depend on the weather, too," he said. "Our main concern was to ensure the works' safe transportation and that minimal damage is caused to the monuments. The cost is not a concern."

The move will be insured, although that could be complicated.

"These works are beyond price," Voulgarakis said. "Nobody can set a precise value to one of the caryatids."

Initially scheduled for completion before the 2004 Athens Olympics, construction of the 215,000-square-foot museum was delayed by long-running legal fights and new archaeological discoveries at the site.

The top of the two-story building will be a glass hall containing the Parthenon sculptures. The glass walls will allow visitors a direct view of the ancient temple.

Blank spaces will be left for sculptures removed from the Parthenon two centuries ago by British diplomat Lord Elgin, which are now in the British Museum in London. Greece has campaigned long and unsuccessfully for their return.

In addition to the Parthenon sculptures, the 150,000-square-foot exhibition area will contain more than 4,000 works -- 10 times the number on display in the old museum. Most have never been exhibited before.

"Many more of the Parthenon's sculptures will be on view in the new display, including many that are now in storage, or fragments that have been reassembled in the 1980s and 1990s," said archaeologist Alexandros Mantis.

The new museum was designed by U.S.-based architect Bernard Tschumi in collaboration with Greece's Michael Photiades. It will incorporate, under a glass cover, building remains from a 3rd-to-7th-century Athenian neighborhood discovered in the 1990s during preliminary work on the site.

An interesting web site for the Parthenon Marbles: http://odysseus.culture.gr/a/1/12/ea120.html

Prometheas member Rigas Kapatos has shared with us the following three articles.

CHRISTIAN MEIER: ΗΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

            Στη σειρά των εκδόσεων ΧΙΩΤΕΛΛΗ “Το παρόν του Παρελθόντος”, κυκλοφόρησε το δεύτερο βιβλίο της: “Η ελληνική καταγωγή της πολιτικής”. Το πρώτο ήταν “Η Αθήνα στο εδώλιο”, μια εξαντλητική βιβλιογραφία κειμένων κριτικής αποτίμησης της Αθηναϊκής Δημοκρατίας του Περικλή, ξεκινώντας από την ίδρυσή της. “Η ελληνική καταγωγή της πολιτικής” είναι του Γερμανού καθηγητή της αρχαίας ιστορίας και συγγραφέα Κρίστιαν Μέγερ, και κυκλοφόρησε πρόσφατα.

            Πρόκειται για ένα μοναδικό σύγγραμμα σχετικό με εκείνο το παρελθόν που αποτελεί αδιάσπαστο μέρος του παρόντος, όχι μόνο του ελληνικού, αλλά ολόκληρου του δυτικού κόσμου. Είναι η  ενδελεχής και εμπεριστατωμένη αποτίμηση μιας πτυχής του που ξεσήκωνε και εξακολουθεί να ξεσηκώνει θύελλες συζητήσεων όπου υπάρχει κοινοβούλιο και δημοκρατία στον Δυτικό κόσμο: η πολιτική· από εκείνη την διάσημη συνεδρίαση της Αθναϊκής Βουλής, το 412 π.Χ, όταν ο Αλκιβιάδης αντιλόγησε στον Νικία και έπεισε τους Αθναίους να εκστρατεύσουν στη Σικελία, ίσαμε σήμερα. Στο βιβλίο του Κρίστιαν Μέγερ διερευνώνται σε βάθος τα αίτια δημιουργίας των αμέτρητων ελληνικών αποκοιών από τον Εύξεινο Πόντο ίσαμε τις Στήλες του Ηρακλέους. Αποικίες που δημιούργησαν έναν πολυπολιτικό ελληνικό κόσμο άπειρων ευκαιριών με τοπικές ιδαιτερότητες. Μια κοινωνική διαφοροποίηση που δεν θα μπορούσε ποτέ να δημιουργηθεί σε οποιανδήποτε ασιατική ή αιγυπτιακή μοναρχία, λέει ο συγγραφέας.

            Όπως η δημοκρατία ήταν δημιούργημα αυτών των ανθρώπων, το ίδιο και η πολιτική που οδήγησε στην δημοκρατία ήταν κι εκείνη απόρροια της ελληνικής πόλης-κράτους και των κατοίκων της. Κάτι που ξεκίνησε γύρω στον 9ο αιώνα π.Χ., με την εξουσία πλατιά διεσπαρμένη σε εκατοντάδες πόλεις-κράτη,  για να αποκορυφωθεί δημοκρατικά στην πόλη-κράτος των Αθηνών.

            Ο Μέγερ, στο σύγγραμμά του 450 σελίδων μεγάλου σχήματος με την βιβλιογραφία,  διερευνά όλες τις πτυχές εξέλιξης και ωρίμανσης της πόλης-κράτους που οδήγησε στην δημιουργία της πολιτικής συνείδησης των κατοίκων της και, τελικά, στην δημοκρατία. Κάτι που έγινε από μόνο του, μέσα από τον τρόπο ζωής, σύνδεσης και αλληεξάρτησης των κατοίκων και την οργάνωσή τους στην άμυνα, στο εμπόριο, στην παιδεία, ενεργώντας για την ευημερία του συνόλου. Το εμπόριο έφερνε τους Έλληνες, σαν ναυτικό λαό, σε επαφή τόσο με την Αφρική όσο και με την Ασία, δίνοντάς τους την ευκαιρία πρόσβασης στα πλούτη τους χωρίς να εκτίθενται σε διακυβερνητικές επιρροές. Έπαιρναν μόνο ό,τι εξυπερετούσε τους σκοπούς της πόλης τους, ενώ καμία από αυτές τις χώρες δεν είχε ενδιαφερθεί ίσαμε τότε να κατακτήσει το δικό τους χώρο. Πάνω σε αυτό, ο συγγραφέας λέει:  “Πώς οι Έλληνες, σε αντίθεση με τους άλλους λαούς, συνέβη να χαράξουν έναν τόσο ξεχωριστό δρόμο, με τόσες συνέπειες για την ιστορία της Ευρώπης –και συνεπώς ολόκληρου του κόσμου; Εξ αιτίας αυτού του ερωτήματος έχει στραφεί τον τελευταίο καιρό η προσοχή στην Ανατολή και πρέπει να θεωρούμε πλέον δεδομένες πολύ περισσότερες επιρροές από την Μεσοποταμία, τα παράλια της ανατολικής Μεσογείου και την Αίγυπτο (...) Μόνο που όσο περισσότερα ανακαλύπτουμε για τις επιρροές αυτές, τόσο πιο σαφές γίνεται ότι ενίσχυσαν και προώθησαν τα ουσιώδη χαρακτηριστικά της προϋπάρχουσας ιδιαιτερότητας των Ελλήνων”.

Εν ολίγοις, η πολιτική συνείδηση ωρίμασε αργά, από μόνη της, από την πείρα και τις έξω επαφές, χωρίς κανείς να την σκεφτεί ή να την διδάξει στους άλλους, ακόμα λιγότερο να την αντιγράψει: διδάχτηκε σ’ αυτούς με τον τρόπο που διδάσκει η γη. Η πρώτη αναφορά του όρου “πολιτεία” γίνεται από τον Ηρόδοτο, λέει ο Μέγερ. 

            Εκείνο που εκπλήσσει τον αναγνώστη της “Ελληνικής καταγωγής της πολιτικής”, είναι το εύρος και βάθος γνώσεων του συγγραφέα γύρω από το θέμα του, η  μέθοδος έρευνας προς τεκμηρίωση των απόψεών του, και ο τρόπος διατύπωσής τους. Σ’ αυτό, παρ’ ότι χρειάζεται η επανα-ανάγνωση πολλών χωρίων, λόγω της πυκνότητας των νοημάτων, ο αναγνώστης διαβάζει ευχάριστα τα τεκτενόμενα λόγω του ενδιαφέροντός τους. Υπάρχει ένα εκπληκτικό κεφάλαιο κριτικής ανάλυσης των τραγωδιών του Αισχύλου· εκεί, στην τραγωία, εντοπίζεται η πρώιμη πολική σκέψη, ενώ η θέσπιση του δικαστηρίου στην Αθήνα, “προσέδιδε θεϊκό κύρος στην δικαιοσύνη της πόλης”.

            Η μετάφραση από τα γερμανικά, σε μια στρωτή και εύρυθμη δημοτική, είναι του Νίκου Στεφάνου, και η επιμέλεια –δεν συνάντησα ούτε ένα λάθος– ανήκει στην Δόξα Καμπαλούρη. Εκδόσεις ΧΙΩΤΕΛΛΗ, Ιπποκράτους 6, τηλ. (210) 3611159.

                                                            Ρήγας Καππάτος

                                    ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ “ΚΟΥΛΤΟΥΡΙΑΡΗΔΕΣ”

            Εδώ και πολλές δεκαετίες, ιδιαίτερα μετά από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά ακόμα περισσότερο  πρόσφατα, με την περίφημη “παγκοσμιοποίηση” όπου “όλοι συνεισέφεραν πολιτιστικά”, δηλαδή:  λίγο πολύ το ίδιο· στο λεξιλόγιο των Ελλήνων (και ασφαλώς ολόκληρου του Δυτικού κόσμου) άρχισε να γίνεται χρήση, όλο και περισσότερο, του λατινογενούς όρου κουλτούρα, σαν συνώνυμο και σαν υποκατάστατο του ελληνικού όρου παιδεία.

            Στην Ελλάδα, που αυτήν τη στιγμή η παιδεία βρίσκεται πρηνής, στο έδαφος, δεν άργησε να γίνεται χρήση του λατινογενούς όρου με την παραπάνω έννοια, ίσαμε το σημείο να είναι πια πολύ λίγοι εκείνοι που γνωρίζουν την πραγματική σημασία τόσο του ελληνικού όσο και του λατινικού όρου, που χρησιμοποιείται μιμητικά και πολλές φορές μειωτικά, με τους “κουλτουριάρηδες” κλπ.

            Πρόσφατα, διάβασα για την σημασία και τη διαφορά ανάμεσα στους δύο όρους, ένα απόσπασμα από το περίφημο έργο του Γερμανού φιλοσόφου Βέρνερ Γαίγκερ, ΠΑΙΔΕΙΑ, μεταφρασμένο από τον βιβλιοεκδότη και μεταφραστή Παναγιώτη Χιωτέλλη και τυπωμένο πάνω σε έναν σελιδοδείκτη, προφανώς για να τον χαρίζει στους πελάτες του. Ακούστε το.

“Συνηθίσαμε να χρησιμοποιούμε τη λέξη κουλτούρα (στα αρχαία ελληνικά παιδεία), όχι για να περιγράψουμε το ιδεώδες που μόνο τον ελληνοκεντρικό κόσμο χαρακτηρίζει, αλλά, με μια πολύ πιο τετριμμένη σημασία, για να υποδηλώσουμε κάτι έμφυτο σε κάθε έθνος του κόσμου, ακόμα και στο πιο πρωτόγονο. Χρησιμοποιούμε τη λέξη για ολόκληρο το πλέγμα των τρόπων και εκφράσεων ζωής που χαρακτηρίζουν οποιοδήποτε έθνος. Κατά συνέπεια η λέξη εκφυλίστηκε, παίρνοντας ένα απλό ανθρωπολογικό νόημα· όχι νόημα αξίας ούτε συνειδητά επιδιωκόμενου ιδώδους. Σύμφωνα με αυτήν την αόριστη, κατ’ αναλογίαν, σημασία επιτρέπεται να μιλάμε για κινεζική, ινδική, βαβυλωνιακή, εβραϊκή ή αιγυπτιακή κουλτούρα, αν και κανένα από τα έθνη αυτά δεν έχει αντίστοιχη προς αυτήν λέξη ή ιδεώδες. Ασφαλώς, κάθε υψηλής οργάνωσης έθνος έχει το δικό του εκπαιδευτικό σύστημα· αλλά ο νόμος και οι προφήτες των Ισραηλιτών, το κινέζικο σύστημα του Κομφούκιου, το Ντάρμα των Ινδών, είναι σε όλη την πνευματική δομή τους, θεμελιωδώς και κατ’ ουσίαν, διαφορετικά από το ελληνικό ιδεώδες παιδείας. Σε τελευταία ανάλυση η συνήθεια να μιλάμε για μορφές προελληνικής “παιδείας” δημιουργήθηκε από το θετικιστικό πάθος αναγωγής των πάντων στους ίδιους όρους· νοοτροπία που αποδίδει παραδοσιακά ευρωπαϊκούς χαρακτήρες ακόμα και σε μη ευρωπαϊκά πράγματα, παραβλέποντας το γεγονός ότι η ιστορική μέθοδος διαστρεβλώνεται από κάθε απόπειρα εφαρμογής των αντιλήψεών μας σε ξένο προς αυτές κόσμο. Η κυκλική λογική, προς την οποία είναι επιρρεπής όλη η ιστορική σκέψη, ξεκινά από αυτό το βασικό λάθος”.         

            Κάθε περαιτέρω σχόλιο, ασφαλώς, περισσεύει.

                                                                                    Ρ. Κ.

                                               
                                    ΠΕΤΡΟΥ ΓΚΑΜΠΑ: Ο ΒΥΡΩΝ ΕΝ ΕΛΛΑΔΙ

            Στη σειρά επανεκδόσεων ιστορικών βιβλίων γραμμένων σε πολυτονικό σύστημα και στην απλή καθαρεύουσα, οι εκδόσεις ΕΚΑΤΗ ξανατύπωσαν το βιβλίο του Ιταλού κόμητος Pietro Gamba (φίλου και γραμματέα του Λόρδου Βύρωνα), για τον μεγάλο Βρεττανό ρομαντικό ποιητή και φιλέλληνα.

            Η αφήγηση ξεκινάει με την απόφαση του Λόρδου Βύρωνα να συνδράμει τους εξεγερμένους Έλληνες, τη ναύλωση του αγγλικού πλοίου “Ηρακλής” στην Ιταλία, την κάθοδό τους στην Κεφαλλονιά, όπου έμειναν από τις 3 Αυγούστου ίσαμε τα τέλη Δεκεμβρίου 1823, και την περιπετειώδη μετάβασή τους στο Μεσολόγγι. Αυτό ήταν αποκλεισμένο από τον τουρκικό στόλο και για να φτάσουν εκεί ταξίδευαν με δύο διαφορετικά πλοία: το “Ηρακλής” με το Βύρωνα και ένα κεφαλλονίτικο με τον Γκάμπα. Είχαν μοιράσει και τα χρήματα που έφερναν μαζί τους, για την περίπτωση αναποδιάς.

            Κοντά στην Πάτρα ο Γκαμπα συνελήφθη από μια τουρκική φρεγάτα, ενώ ο Βύρωνας, για να αποφύγει την σύλληψη, κατέφυγε μέσα στις στροφάδες. Τελικά ο πλοίαρχος του τουρκικού πλοίου που τους συνέλαβε, βρέθηκε να έχει ευεργετηθεί από τον πλοίαρχο του κεφαλλονίτικου, Βαλσαμάκη: του έσωσε τη ζωή όταν αυτός είχε ναυαγήσει στον Εύξεινο Πόντο, και ύστερα από μια σειρά κωμικο-τραγικών επεισοδίων, οι Τούρκοι πείθονται ότι ...δεν πήγαιναν στο Μεσολόγγι και αφήνονται ελεύθεροι. Να, και σαν δείγμα γραφής, μια μικρή περιγραφή του τουρκικού πλοίου από τον Γκάμπα:

“Το πλοίον τούτο ήτο ωραίον σκάφος, γαλλικής κατασκευής. Ο θάλαμός ήτο καθαρός και άνετος· αλλά τα διαμερίσματα ένθα διέμενε το πλήρωμα ήσαν ακάθαρτα ως χοιροστάσια. Είχε δε τότε το πλοίον τούτο πλήρωμα εκ πεντακοσίων ανδρών· ότε όμως είχεν εκπλεύσει εκ Κωνσταντινουπόλεως, το πλήρωμά του ανήρχετο εις επτακοσίους, αλλ’ οι διοκόσιοι απέθανον εκ νόσων (...) Οι Τούρκοι ουδέποτε ανερριχώντο εις τους ιστούς, ή τα θωράκια, εξαιρέσει μιας περίπου δωδεκάδος εξ αυτών, οίτινες διηύθυνον τους λοιπούς δια ραβδισμών, μυκώμενοι ως ταύροι. Εξ ώρας κατεγίνοντο μόνον δια να ανελκύσουν την άγκυραν”.

Πού, λοιπόν, να μπουν στις στροφάδες, για να συλλάβουν τον Μπαϋρον, με τέτοιο πλοίο και τέτοια χάλια!   

            Στο βιβλίο του Γκάμπα αναφέρεται και η άσχημη συμπεριφορά των Κεφαλλήνων τραπεζιτών, όταν ο Μπαϋρον θέλησε να εξαργυρώσει τις τραπεζικές επιταγές, που έφερε μαζί του, για να διαθέτει τα χρήματα σε ρευστό. Ο ένας, κάποιος Καρύδης, ούτε καν έστερξε να τον ειδοποιήσει αυτοπροσώπως ότι δεν τον ενδιέφερε. Ο άλλος, ο Κοργιαλένιας, έδειξε τρομερή φιλαργυρία, λεει ο Γκάμπα. Τελικά, τα τραπεζογραμμάτια, εξαργυρώθηκαν στη Ζάκυνθο.

            Ο Γκάμπα, μέρα με τη μέρα καταγράφει την εξέλιξη των γεγονότων. Την αλληλογραφία του ποιητή με τον Μάρκο Μπότσαρη, τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και άλλους ήρωες της επανάστασης, τις καθημερινές ασχολίες του, την ετοιμασία του για την άλλωση της Ναυπάκτου, την αγορά, με δικά του χρήματα, του πρώτου ελληνικού τυπογραφείου και την τύπωση των “Ελληνικών Χρονικών”, τις συζητήσεις και διαφωνίες του με τον συνταγματάρχη Στάνχωπ, για την ελευθεροτυπία, κλπ.          

            Μέσα από την αφήγηση του στενού αυτού συνεργάτη του ποιητή ξαναζωντανεύει, για τον αναγνώστη, η φυσιογνωμία του Άγγλου αριστοκράτη σε όλες τις ενδιαφέρουσες και δραματικές της πτυχές: του φιλλέλληνα, του ποιητή, του φιλάνθρωπου, του πολιτικού με στρατιωτικές αρετές και μοναδικά γενναιόδωρου αυτού φίλου της Ελλάδας. Καταγράφονται και οι έριδες μεταξύ των Ελλήνων, οι απογοητεύσεις του Μπάϋρον, οι παντοειδείς θυσίες του, οι σχέσεις του με τους Σουλιώτες φρουρούς του, επιστρατευμένους κατά το ταξίδι του στην Ιθάκη και, τελικά, η αποπομπή τους. Καταγράφεταιι η δίαιτά του η οποία, σε πενιχρότητα δεν υπερέβαινε, από δική του επιλογή, εκείνη ενός φτωχού αγωνιστή.

            Τέτοια είναι η αφήγηση των γεγονότων ίσαμε την μοιραία έξοδο του ποιητή, μαζί με τον Γκάμπα, στις 9 Απριλίου 1924. Πώς επέστεψαν βρεγμένοι ίσαμε το κόκκαλο και από εκείνη την ημέρα, ώρα με την ώρα, η αφήγηση ακολουθεί την εξέληξη της αρρώστειας, ίσαμε τις 19 Απριλίου 1824, να ξημερώνει της Λαμπρής, που ο Μπάϋρον πέθανε, και τον απαράμιλλο σπαραγμό που ακολούθησε το μοιραίο συμβάν.

             Η μετάφραση, βασισμένη στο ημερολόγιο του Γκάμπα και του Μπάϋρον, στην απλή καθαρεύουσα, είναι του Κεφαλλονίτη λόγιου και ποιητή Μπάμπη Άννινου (1852-1934) και κυλάει όπως  νερό γάργαρης πηγής. Εκδόσεις ΕΚΑΤΗ, 3ης Σεπτεμβρίου 91. Τηλ. (210) 8837343.

                                                            Ρήγας Καππάτος

Send mail to webmaster@prometheas.org with questions or comments about this web site.
Copyright © 1999 Hellenic Society Prometheas
Last modified: June 10, 2007

Site designed, hosted and maintained by Golden Media Company